FRYWOLIPEDIA

miniencyklopedyczny spis pojęć związanych z frywolitkami
wraz z ich objaśnieniem

Węzełek (słupek, supełek)

Podstawowy element we frywolitce; węzełek zbudowany jest z lewego i prawego wiązania (półsłupka). Różne źródła różnie interpretują które wiązanie jest lewe, a które prawe. Na potrzeby niniejszego serwisu, aby ujednolicić terminologię i aby była ona jednoznaczna, wiązanie pierwsze będziemy nazywać lewym, a wiązanie drugie – prawym.

Mam świadomość, że w większości polskich materiałów dostępnych w internecie węzełki są najczęściej nazywane słupkami. Uważam jednak, że jest to na wyrost zaadaptowana nomenklatura szydełkowa, ponieważ wiązania frywolitkowe nie mają nic wspólnego z szydełkowymi półsłupkami. Zatem, aby uniknąć ewentualnych nieporozumień, oraz promować piękne wiązania charakterystyczne dla frywolitek, staram się konsekwentnie unikać stosowania określenia “słupki”.
Zachęcam wszystkich do promowania tego podejścia w stosowanym nazewnictwie.

węzełek frywolitkowy

Kółeczko

Element zamknięty zbudowany z szeregu węzełków umieszczonych na zamkniętej pętli.

kółeczko frywolitkowe

Łuczek

Element otwarty zbudowany z szeregu węzełków umieszczonych na nici.
Na ilustracji obok łuczki wykonane zostały z nitki brązowej (w odróżnieniu od kółeczek, które są białe).

łuczek frywolitkowy

Pikotek (pikotka)

Element ozdobny lub pełniący funkcję łącznika; zbudowany jest z pętelki nici umieszczonej pomiędzy wiązaniami na kółeczku lub łuczku.

Na ilustracji obok pikotek znajduje się na łuczku, pomiędzy trzecim a czwartym węzełkiem.

pikotek we frywolitce

Węzełek odwrotny

Wiązania blokujące możliwość przesuwania nici; jeżeli pracujemy z szeregiem węzełków powstających z przeskokiem nici (tzw. “flipnięciem”), to węzełek odwrotny powstaje przez wiązanie bez przeskoku; jeżeli pracujemy z szeregiem słupków bez przeskoku, to wiązanie odwrotne powstanie przez zastosowanie przeskoku nici.

Na ilustracji obok widać łuczek zbudowany z trzech supełków zawiązanych brązową nitką. Tuż za nimi widać supełek odwrotny – jest on biały, ponieważ w celu stworzenia węzełka odwrotnego nastąpiła zamiana ról nici: nitka dotąd robocza stała się nicią tworzącą, a nitka tworząca stała się nitką roboczą.

węzełek odwrotny

Kółeczko dzielone

Element zamknięty zbudowany z dwóch, odmiennie powstających części; kółeczko dzielone różni się tym od zwykłego kółeczka frywolitkowego, że pozwala na przejście od jednej strony kółeczka do innej z obydwoma nitkami (w zwykłym kółeczku po jego zamknięciu nitki spotykają się w punkcie wyjścia).

Czółenko

Narzędzie do wytwarzania koronek techniką frywolitki czółenkowej; zbudowane jest z części, na którą nawinięta jest nić oraz części, które osłaniają tę nić i pozwalają wygodnie trzymać czółenko w ręce. Człółenka dostępne na rynku najczęściej zbudowane są z tworzywa sztucznego lub drewna. W różnych kolekcjach można też spotkać się z czółenkami z metali (w tym również szlachetnych), masy perłowej, skóry, kości słoniowej, muszli i in.

czółenka do frywolitki

Przeskok nici (tzw. flipnięcie, kliknięcie, flip)

Przeskok nici w większości elementów niezbędny do tego, aby poszczególne wiązania frywolitkowe można było przesuwać po nici roboczej i ściągać elementy zamknięte.
Podobnie, jak w przypadku węzełków powszechnie zwanych słupkami, również tutaj zachęcam do konsekwentnego stosowania określenia “przeskok nici” zamiast flip itp.

Frywolitka celtycka

Praca frywolitkowa zawierająca elementy przeplatających się łuczków lub łuczków z kółeczkami na kształt węzłów celtyckich
(uwaga: nie każda przeplatanka frywolitkowa jest frywolitką celtycką).

 

Ilustracja przykładu zastosowania frywolitki celtyckiej.
Autor wzoru: Törőné Bakos Nóra
Autor wykonania: Barbara Słodka

frywolitka celtycka

Ankars

Technika rekodzielnicza z pogranicza frywolitki, makramy, haftu koralikowego i in. Czasami jest u nas nazywana „frywlitką 3D”. Współczesna wersja tej techniki oraz nazwa (pochodząca od nazwisk twórczyń) powstały stosunkowo niedawno (po roku 1990). Jednakże prawdopodobnie tworzenie tego rodzaju biżuterii z nici i koralików znane było w Rosji już w czasach cara Piotra I. W technice tej najczęściej tworzona jest biżuteria (kolie, brosze, bransolety, kolczyki, wisiory itp.). Bazą tych wyrobów są nici plecione najczęściej słupkami frywolitkowymi, jednak są one bardzo bogato zdobione koralikami i kamieniami. Korale te mogą być wplatane w takcie pracy lub wszyswane po wyplecieniu bazy z nici. Współcześnie najbardziej znanymi w Polsce rękodzielniczkami uprawiającymi ankars są:

Ilustracja z przykładem zastosowania techniki ankars pochodzi ze strony:
http://viza.arts.in.ua/gallery/w/185660/

Nić tworząca

Nitka, z której zbudowane są węzełki na nici roboczej.

 

Na ilustracji obok – nitka w kolorze brązowym.

nić tworząca

Nić robocza

Nitka, na której buduje się węzełki z nici tworzącej;

 

Na ilustracji obok – nitka w kolorze brązowym.

nić robocza